รีวิว IBM Lotus Symphony 3 Beta 3


IBM Lotus Symphony เป็นชุดซอฟท์แวร์สำนักงาน (Office Suite) จากค่าย Big Blue แม้ว่าจะมีคำว่า Lotus ในชื่อเหมือนกับชุด Office Suite ของ IBM ที่เคยโด่งดังมากในอดีด แต่ IBM Lotus Symphony (จากนี้จะเรียกสั้นว่า Symphony แล้วกัน ขี้เกียจพิมพ์เต็มๆ) กลับใช้ตัว OpenOffice.org 1.1.4 เป็น engine backend ไม่ได้เกี่ยวเนื่องอะไรจากพวก Lotus 1-2-3 หรือ Lotus Word Pro

IBM แจกให้ใช้ Symphony ได้ฟรีๆ แบบ Freeware แต่ไม่ได้เปิดเป็น Free software หรือ Open source นะครับ ที่ IBM นำ OpenOffice.org มาพัฒนาแล้วปิดเป็น proprietary ได้เนื่องมาจากตัว OpenOffice ตั้งแต่รุ่น 2 beta 2 หรือเก่ากว่าใช้ dual-license ทั้ง LGPL และ SISSL ของ Sun ซึ่งอนุญาตให้เปลี่ยนแปลง code ได้โดยที่ไม่ต้องเปิดเผย code ที่เปลี่ยนแปลงนั้น

ข้อมูลจาก Wikipedia

ผมเคยลองเล่น Symphony มาแล้วครั้งหนึ่งนานมาแล้ว สักประมาณเกือบ 2 ปีได้มั้ง ผมเองก็ไม่แน่ใจว่าเป็นรุ่นอะไรระหว่าง 1.1 หรือ 1.2 แต่ที่แน่ใจคือตอนนั้นผมไม่ประทับใจกับ Symphony เลย หน้าตาโปรแกรมไม่สวย ช้า ฟีเจอร์ก็ดูเหมือนไม่ครบ

ภาพจาก polishlinux.org

แต่เมื่อวาน (ไม่รู้คึกอะไร มาทักกันตอนตีสี่!😛) คุณ Thailinuxuser Phumrieng เพื่อนใน Facebook ของผมแนะนำให้ลองเอา Symphony 3 beta 3 มาลองเล่นดู ได้ยินครั้งแรกผมตกใจพอสมควรเลย ไม่ใช่เพราะมาทักผมตอนตีสี่นะ แต่เป็นเพราะนี่เป็นครั้งแรกเลยที่ผมได้ยินว่า IBM ยังพัฒนา Symphony อยู่ แถมยังไปไกลจนถึงเวอร์ชัน 3 แล้วด้วย

ไหนๆ ตบปากรับคำเขามาแล้ว ผมก็ตัดสินใจดาวน์โหลดมาลองดูหน่อยแล้วกัน และนี่จะเป็นรีวิว Office Suite Software ตัวที่สองของผมใน blog นี้ (อันแรกคือรีวิว SoftMaker Office 2008)

การดาวน์โหลดและติดตั้ง

หน้าดาวน์โหลดของ Symphony 3 beta 3 อยู่ที่ http://symphony.lotus.com/software/lotus/symphony/SymphonyBetaHome.nsf/home อย่างที่บอกไปตอนต้นว่า Symphony เป็น Freeware ด้งนั้นทุกคนมีสิทธิ์ไปดาวน์โหลดมาใช้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย แต่ก็ไม่ใช่ว่าคุณจะไปดาวน์โหลดตัวติดตั้งมาจากหน้าเว็บของ Symphony ได้เลย IBM จะบังคับให้ลงทะเบียน IBM ID ก่อนซึ่งก็ไม่ได้ยุ่งยากอะไรมากนัก ตัวติดตั้งมีทั้งสำหรับบน Windows, Mac, และ Linux (ผมแอบสงสัยหน่อยนึงว่าทำไมตัวติดตั้งบน Mac ถึงได้เล็กกว่าของชาวบ้าน แค่ 213 MB เอง เทียบ 250 MB ของ Windows และ 241 MB ของ Ubuntu ตามประสบการณ์ผมเคยเห็นแต่โปรแกรมเดียวกันถ้าเป็นบน Mac จะใหญ่กว่าชาวบ้านเกือบเท่าตัว)

สำหรับตัวที่ผมดาวน์โหลดมาทดสอบครั้งนี้คือ Symphony 3 beta 3 สำหรับ Ubuntu ซึ่ง IBM เตรียมเป็น DEB package เฉพาะไว้ให้เลย (symphony_3.0-1hardy1_i386.deb) สะดวกมาก ส่วนเครื่องที่ผมใช้ทดสอบเป็นเครื่อง Pentium 4 3.0 GHz, แรม 512 MB, ระบบปฏิบัติการ Ubuntu 10.04.1 LTS Lucid Lynx (เพิ่งลงใหม่สดๆ ร้อนๆ ไม่ถึงอาทิตย์)

เมื่อดาวน์โหลดได้ .deb มาเรียบร้อยแล้ว วิธีการติดตั้งก็แค่ดับเบิ้ลคลิกที่ตัวติดตั้ง กรอกรหัสผ่าน และนั่งรอสักพัก เมื่อติดตั้งเสร็จ Symphony ก็จะเข้าไปสู่ Application > Office ตรง Menu bar บน top panel

เปิดโปรแกรมครั้งแรก

สิ่งแรกที่เราเจอหลังจากเปิดโปรแกรม Symphony เป็นครั้งแรก คือ Splash ของ Symphony ซึ่งทำออกมาได้สวยและดู professsional มาก

จากนั้นสักครู่ เราจะได้เจอกับสิ่งที่ไม่คาดว่าจะเจอ นั่นคือหน้าต่าง Terminal กระเด้งขึ้นมา อย่านึกว่าเป็น Error อะไรนะครับ มันคือหน้าต่างข้อความให้ยอมรับข้อตกลง License Agreement ของ IBM (ไม่เข้าใจ ทำเป็น dialog box แบบโปรแกรมอื่นๆ ไม่ได้หรือไง)

เมื่อเราตกลงรับ License Agreement ด้วยการกด “1” แล้ว เราก็จะพบกับหน้าต่างแรกของ Symphony ซึ่งเรียกว่า หน้า Home อย่างในรูปข้างล่าง

อันนี้หน้า About ของ Symphony เปิดดูให้มั่นใจว่าเป็น Symphony 3 จริงๆ นะ😛

โปรแกรมในชุด

โปรแกรมในชุด Symphony นั้นประกอบไปด้วย

  • IBM Lotus Symphony Documents เป็น Word Processor
  • IBM Lotus Symphony Spreadsheets สร้างและคำนวณ Spreadsheet


  • IBM Lotus Symphony Presentations ทำ Presentation slides
  • IBM Lotus Symphony Web browser มี web browser ติดมาด้วย แต่อย่าหวังอะไรมากนะครับ ผมทดสอบเปิดเว็บ https://akedemo.wordpress.com/ รู้สึกนึกถึงอดีตที่เคยใช้ IE6 บนเครื่อง Pentium III เลย ช้ามากๆ

ประสิทธิภาพและการใช้งาน

ถ้าถามว่า Symphony 3 เร็วหรือเปล่า? คำตอบคือ ไม่ ครับ แต่คราวนี้ก็ไม่ได้ช้ามากเหมือนกับครั้งแรกที่ผมเคยลองเมื่อสองปีที่แล้ว ถือว่าพอทำงานได้ในชีวิตจริง (แต่ต้องใช้ความอดทนนิดนึง โดยเฉพาะกับเครื่องเก่าๆ และ netbooks) ผมลองเทียบกับ OpenOffice 3.2.1 ที่ติดตั้งบนเครื่องเดียวกันได้คร่าวๆ ดังนี้

OpenOffice.org 3.2.1

  • cold start (เปิดโปรแกรมครั้งแรกใน session นั้น) 5 วินาที
  • warm start (ปิดแล้วเปิดโปรแกรมใหม่) 0.7 วินาที
  • แรมที่ใช้ขณะเปิดเอกสารเปล่า 31.7 MB
  • แรมที่ใช้ขณะเปิดเอกสารตัวอย่าง (ไฟล์ขนาด 11.6 MB มีการจัดหน้า, ตาราง, รูปภาพ) 91.4 MB

Symphony 3 beta 3

  • cold start (เปิดโปรแกรมครั้งแรกใน session นั้น) 15 วินาที
  • warm start (ปิดแล้วเปิดโปรแกรมใหม่) 7 วินาที
  • แรมที่ใช้ขณะเปิดเอกสารเปล่า 81.4 MB
  • แรมที่ใช้ขณะเปิดเอกสารตัวอย่าง (ไฟล์ขนาด 11.6 MB มีการจัดหน้า, ตาราง, รูปภาพ) 168.6 MB

ผมไม่แน่ใจว่าบน OS อื่นๆ จะให้ผลอย่างไร แต่ขอเดาว่าคงไม่ต่างกันมากนัก จากตัวเลขคงไม่ต้องย้ำอะไรกันมากว่า IBM ยังคงต้องทำการบ้านอีกเยอะในด้านนี้ ผมเชื่อว่า performance มันน่าจะ optimized ได้เร็วกว่านี้อีกมาก

สิ่งที่ผมเห็นว่าโดดเด่นมากใน Symphony 3 นี้ คือ slider กับ dialog box ด่างๆ เข้ากับ Native GTK Theme ของ Ubuntu ได้ดีมาก เรียกว่ากลมกลืนอย่างลงตัวเลยทีเดียว ดูดีกว่า OpenOffice.org ที่ติดมาเป็น default ซะอีก แถบเครื่องมือต่างๆ ก็มีการไล่สีแบบ gradient สีฟ้าอ่อน ดูแล้วสบายตา (แล้วแต่ความชอบของแต่ละคนด้วย ผมชอบสีฟ้า)

หากใครไม่เคยใช้ Symphony มาก่อน ต้องบอกว่าแนวคิดการทำงานกับ Symphony ค่อนข้างจะแหวกแนวจาก Office suite อื่นๆ ในตลาดพอสมควร คือ Symphony จะเปิดหน้าต่างเอกสารเป็น tab ขึ้นมาอยู่ในหน้าต่างเดียวกันหมด tabs นี้สามารถเลื่อนสลับตำแหน่งไปมาระหว่างกันได้ วัตถุในเอกสารก็ลากจาก tab หนึ่งไปวางใส่ในอีก tab หนึ่งได้ (การลากวัตถุระหว่าง tabs ตรงนี้ติดปัญหาเดิม คือ มันตอบสนองช้า ต้องใช้ความอดทนหน่อยนึง)

บางคนอาจจะกังวล แต่ผมขอยืนยันว่าการทำงานกับ tab บน Symphony ง่ายและสะดวกกว่าที่คิดไว้เยอะ การสลับไปมาระหว่าง tab นั้น นอกจากคลิกเลือกตรงแถบด้านบนแล้ว ยังสามารถเลือกแบบ Thumbnail selection ได้โดยการกดปุ่ม มันจะโชว์ Live thumbnail ของ tabs ที่เปิดไว้ให้เลือกได้แบบ Exposé ของ Mac OS X

การจัดตำแหน่งของเครื่องมือต่างๆ ใน Symphony ก็เป็นเอกลักษณ์พอสมควร ด้านบนสุดคือ Menubar เหมือนโปรแกรมอื่นๆ ทั่วไป, ถัดลงมาหน่อย คือ Toolbar, และด้านขวามือคือ Right sidebar ซึ่งรายการเครื่องมือในแถบเหล่านี้จะเปลี่ยนไปตามโปรแกรมที่เราทำงานอยู่ขณะนั้น

ผมชอบแนวทางการออกแบบ UI ของ Sidebar ใน Symphony 3 พอสมควรเลย เครื่องมือที่ใช้บ่อยๆ ถูกโยกมาไว้ในนี้เกือบหมด ไม่ต้องไม่ค้นใน Menubar หรือเปิดกล่องเครื่องมือเพิ่มขึ้นมาให้เกะกะ เวลาไม่ใช้ก็สามารถพับเก็บ Sidebar นี้เข้าไปได้ เพิ่มพื้นที่การทำงานกับเอกสารได้โขเลย ไม่ต้องไปอัดรายการเครื่องมือไว้บนแถบ Toolbar ข้างบน 3-4 แถวเหมือนใน OpenOffice.org เหมาะกับหน้าจอใหม่ๆ ซึ่งมักจะบีบให้แนวนอนกว้างกว่าแนวตั้งมากขึ้นเรื่อยๆ

มีข้อสังเกตที่น่าแปลกอันหนึ่งเกี่ยวกับ Toolbar และ Sidebar คือ กล่องเครื่องมือใน Sidebar สามารถดึงแยกออกมา (detach) ได้อย่างอิสระ ลากไปวางด้านซ้าย-ล่าง-บนได้ หรือจะแยกเป็นกล่องโดดๆ ก็ได้ แต่แถบเครื่องมือใน Toolbar ด้านบนกลับดึงออกมาเป็นกล่องเครื่องมือไม่ได้เลย ได้อย่างมากแค่เลื่อนไปมาซ้าย-ขวา-ล่าง-บนอยู่ในแถบ Toolbar เท่านั้น

คราวนี้เข้าไปดูใน Preferences กันดีกว่าว่ามีอะไรให้ปรับแต่งได้บ้าง แต่ เอ๊ะ! Preferences ของ Symphony มันอยู่ตรงไหนหละ ถ้าคิดว่ามันจะอยู่ใน Tools > Preferences หรือ Edit > Preferences ก็ขอบอกว่าคิดผิดครับ มันดันทะลึ่งไปอยู่ที่ File > Preferences ตรงแถบ Menubar ผมงมหาอยู่ตั้งนาน

หน้าต่าง Preferences นี่แทบไม่มีอะไรต่างจาก Preferences ของ OpenOffice.org เลย จะมีที่ไม่เหมือนกันบ้างก็ตรงที่ Symphony มีตัวเลือกให้ปรับแต่ง Accounts กับ Enterprise Management Agent เพิ่มเข้ามา ตรงนี้ผมเดาว่ามันเป็นฟีเจอร์สำหรับการใช้งานในองค์กร เชื่อมต่อกับ LotusLive ซึ่งเป็นบริการ Online collaboration จาก IBM (ตรงนี้แหละที่ IBM จะทำกำไรได้จาก Symphony ด้วยการเก็บเงินค่าบริการจากผู้ใช้ สำหรับคนที่สนใจ LotusLive เปิดให้ทดลองใช้งานได้ฟรี 30 วัน ลองไปสมัครกันดูได้)

อีกที่หนึ่งที่น่าสนใจคือ Symphony มีตัวเลือกให้ Enable performance optimization ติดมาเลยในตัว (สงสัยจะรู้ตัวว่าช้าสินะ :-P)

นอกจากฟีเจอร์ต่างๆ ที่ติดตัวมากับ Symphony แล้ว เรายังเพิ่มความสามารถให้กับ Symphony ได้ผ่าน plug-ins ซึ่ง IBM เรียกว่า “Widgets” (คล้ายๆ กับ Extension ของ OpenOffice.org) อยากจะได้ Widgets อะไรเพิ่มก็หาได้โดยการคลิกจากหน้า Home ของ Symphony เลย ตรงลิงค์คำว่า “Plug-ins” และ Symphony จะเปิด Symphony web browser ไปยังหน้าดาวน์โหลด Widgets ทันที (Symphony browser โหลดหน้าเว็บของตัวเองเร็วมาก สองมาตรฐานจริงๆ) มีหลายตัวที่น่าลอง เช่น

  • Mass Convertor แปลงเอกสาร Microsoft Office เป็น ODF แบบ batch
  • LotusLive Connector เชื่อมต่อกับไฟล์ที่อัพโหลดไว้บน LotusLive
  • Media Wiki เขียน wiki จาก Symphony
  • Send to Mail ส่งเอกสารผ่าน email
  • ฯลฯ

สุดท้าย (เกือบลืม) คือเรื่องการตัดคำภาษาไทย

สั้นๆ ครับ เรื่องการตัดคำภาษาไทย ถือว่าผ่าน


สรุป

ข้อดี

  • หน้าตาโปรแกรมสวย
  • Sidebar ทำให้ชีวิตง่ายขึ้นเยอะ
  • การทำงานกับ tab สะดวกมาก
  • ติดตั้ง Plug-ins เพิ่มได้ง่ายเพราะมี Web browser ในตัว
  • ตัดคำภาษาไทยได้ดี

ข้อเสีย

  • ช้า กินทรัพยากรเครื่องมาก
  • ชื่อและการจัดวางรายการเครื่องมือแปลกประหลาด ต้องใช้เวลาในการปรับตัวสักพัก
  • ต้องลงทะเบียนก่อนดาวน์โหลดตัวติดตั้ง (ซึ่งผมเห็นว่าไม่จำเป็นสักเท่าไร)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: