วิทยาศาสตร์คืออะไร


“วิทยาศาสตร์คืออะไร?”

ใครจะตอบคำถามนี้ได้บ้างเนี่ยยยย….. ผมเรียนวิทยาศาสตร์มาสิบกว่าปี ยังไม่รู้เลยว่าสิ่งที่ผมเรียนคืออะไร คิดมาตั้งแต่ ม.ต้น ก็ยังคิดไม่ออก ตอนต้นเดือน เพื่อนก็ถามผมคำถามนี้ (มันถามเอาไปทำรายงาน) เมื่อกี้ก็มีคนตั้งคำถามนี้ใน Facebook อีก ดูเหมือนจะมันจะเป็นคำถามสามัญของมนุษย์ที่สนใจวิทยาศาสตร์ในตัวของมันเอง

สำหรับผม คำจำกัดความที่มีอยู่ตามเว็บ ตามหนังสือ ก็ไม่มีอันไหนอธิบายคำว่า “วิทยาศาสตร์” ได้อย่างครอบคลุมและเป็นที่เข้าใจตรงกัน ไม่มีเลย

ไม่ว่าเราจะเจาะจงให้คำจำกัดความ “วิทยาศาสตร์” ว่าเป็นอะไร คำจำกัดความนั้นก็จะต้องมีแขนงวิชาหรือทฤษฎีสักอันหลุดตกกรอบไปเสมอ (เช่น ถ้าบอกว่าวิทยาศาสตร์ต้องยืนยันด้วยการทดลองได้ ครึ่งหนึ่งของวิชานิเวศวิทยาและวิวัฒนาการหรือพวกทฤษฎีสตริงก็จะไม่เข้าเกณฑ์ คณิตศาสตร์นี่หลุดออกนอกจักรวาลไปเลย; หรือถ้าบอกว่าต้องเป็น objectivism วิชาจิตวิทยาและพฤติกรรมวิทยาเกือบทั้งหมดก็จะไม่ใช่วิทยาศาสตร์) ครั้นจะขยายคำจำกัดความให้กว้างหน่อย เราก็จะได้วิทยาศาสตร์ที่รวมเอาวิชาปรัชญาเกือบทั้งหมดรวมไปถึงศาสนาบางศาสนาเข้ามาไว้ด้วย ซึ่งแน่นอนว่ามันไม่ใช่หน้าตาของวิทยาศาสตร์แบบที่เรานึกถึงในปัจจุบัน

บอกตรงๆ คำถามนี้ถามกันง่ายๆ เป็นข้อสอบวิชา สปช. เด็กประถมด้วยซ้ำ และก็เป็นคำถาที่ดีด้วย ถ้า สทศ. จะไปตั้งเป็นข้อสอบ O-NET ก็คงไม่มีใครกล้าเอามาประจานขำขัน แต่ให้ตอบจริงๆ ยากโคตร และผมก็คิดว่า พอเฉลยออกมา สทศ. คงโดนด่าอยู่ดี

นี่คือแค่กรณีของการจำกัดความวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์เท่านั้น หากจะต้องจำกัดความคำว่าวิทยาศาสตร์ให้รวมวิทยาศาสตร์ประยุกต์ ผมว่าเป็นไปไม่ได้อะ

ว่าไปมันก็เหมือนกับคำถามว่า “ชีวิตคืออะไร” กับ “ชีวิตเกิดมาได้อย่างไร” นักชีววิทยาตอบสองคำถามนี้ไม่ได้หรอก ทำได้อย่างดีที่สุดก็คืออธิบายเป็นแนวทาง (คำจำกัดความที่ดีที่สุดของชีววิทยา คือ ชีววิทยา = วิทยาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับชีวิตโดยที่ไม่รู้ว่าชีวิตคืออะไร 555+)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: