ภาพสะท้อนแนวคิดในระบบการศึกษาจากข้อสอบ สทศ. ว่าด้วยการปฏิวัติ


ผมเห็นคนแชร์ข้อสอบ O-NET ตลกๆ บอกตรงๆ ว่าผมก็ฮาๆ แต่ไม่ซีเรียสหรอกนะ ผมไม่ได้ไปสอบด้วยนี่หว่า ข้อสอบตลกมันไม่มีอะไรหรอก เพราะมันห่วยจนทุกคนรับรู้ได้ง่ายๆ

แต่คำถามในรูปนี้ต่างหากที่มีปัญหา และผมคิดว่าควรซีเรียส และเราควรตั้งคำถามกลับต่อระบอบการศึกษาไทย(อีกครั้ง)

ปัญหาไม่ใช่เรื่องคำตอบหรือความกำกวมด้วยครับ คำถามนี้มันแย่ที่ตัวระบอบวิธีคิดคำถามแต่แรกอยู่แล้ว มันสะท้อนถึงความห่วยของระบบความคิดของสังคม(ไทย)ต่อคำว่า “ปฏิวัติ” ที่ผิดเพี้ยน

คนไทยส่วนใหญ่ (แน่นอนว่ารวมถึงคนออกข้อสอบข้อนี้ด้วย) มักมองว่า “การปฏิวัติ” อะไรสักอย่าง (ไม่ต้องจำกัดว่าเป็นปฏิวัติวิทยาศาสตร์) เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแบบฉับพลัน เกิดวันนั้น ได้ชัยชนะ แล้วทุกอย่างเปลี่ยน จบวันนั้น หรือเกิดจากผลงานของคนเพียงคนเดียวหรือกลุ่มเดียวทำอะไรสักอย่างขึ้นมา แล้วบู้ม!

เหมือนกับที่ผมเคยเถียงกับเพื่อนแบบติดตลกว่า “มึงคิดว่าปฏิวัติฝรั่งเศสคือการที่เช้าวันที่ 14 กค. 1789 คนฝรั่งเศสตื่นขึ้นมาแล้วไม่มีอะไรทำเลยวิ่งไปถล่มคุกบาสตีย์เล่นเหรอ?”

การคิดแบบนี้เป็นปัญหาตรงไหน? ผมก็ต้องบอกว่า “ก็ตรงนี้แหละ” คือถ้าเรามองว่าการปฏิวัติเกิดจากเหตุการณ์อะไรสักอย่างหรือคนสักคนหรือสักกลุ่ม ปัญหาที่โผล่ขึ้นมาแน่ๆ คือ “แล้วเราจะขีดเส้นตรงเหตุการณ์ไหนหละ?”

ทั้ง 4 ข้อ ก็เป็นคำตอบที่ตรงใจคนแตกต่างกันไป แต่มันไม่มีเหตุการณ์ไหนเพียงอันเดียวหรอกที่จะจุดให้อยู่ๆดีเกิดการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ขึ้นมาได้ ถ้ามีคนบอกว่าการค้นพบกฏแรงโน้มถ่วงของนิวตัน มันก็ต้องมีคนแย้งว่า มีคนวางพื้นฐานให้ก่อนว่าดาวเคราะห์มีการโคจรเป็นวง ไม่งั้นนิวตันก็คิดไม่ได้ แล้วมันก็จะต้องย้อนๆๆๆ ไปเรื่อยๆ จนเลยกรีกโบราณด้วยซ้ำ

มันก็ไม่ต่างอะไรจากการถามว่าเหตุการณ์ใดทำให้เกิดเสื้อแดงเสื้อเหลืองนั่นแหละ ใครอยากยกเหตุการณ์อะไรมาก็ได้ ถ้าบ้าพอจะยกเลยไปถึงคณะราษฎร 2475 เลยก็ได้ แต่ทันทีที่คุณชี้ว่าเหตุการณ์นี้นั้นทำให้ “เกิด” การปฏิวัติ คุณก็จะเข้าใจการปฏิวัติว่าคือแค่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันนั้น ไม่เห็นภาพรวมว่าการปฏิวัติดำเนินไปอย่างไร และอะไรคือกระแสพื้นฐานที่ขับเคลื่อนมัน

มันต้องมีกระแสอะไรสักอย่างที่เอื้อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ การเปลี่ยนแปลงที่ระบอบใหม่ขึ้นมาแทนที่ระบอบเดิม อาจจะเป็นแบบที่เรียก Paradigm shift นั่นแหละ (ซึ่งหากคิดตามนี้ ผมก็คิดว่าคนออกข้อสอบน่าจะเฉลยข้อ 4 นั่นแหละ เพราะมันนำไปสู่ความขัดแย้งที่ชัดเจนที่สุดระหว่างระบอบของศาสนจักรกับวิทยาศาสตร์)

การถามคำถามเพื่อคำตอบแบบนี้อย่างดีที่สุดก็ทำได้แค่ว่า “เหตุการณ์ไหนมีส่วนในการปฏิวัติวิทยาศาสตร์เด่นชัดที่สุด?” ซึ่งตรงนี้อาจพอจะเทียบได้จาก impact ของเหตุการณ์นั้น (ซึ่งตรงนี้ก็ยังน่าจะตอบข้อ 4 เพราะเหตุการณ์ข้ออื่นๆ ไม่ได้นำไปสู่ความขัดแย้งโดยตรงด้วยตัวของมันเอง) แต่ก็นั่นอีกแหละ มันก็ยังสะท้อนว่าคนไทยพอใจกับการคิดว่าการเปลี่ยนแปลงเกิดจากเหตุการณ์หรือจุดอะไรเพียงจุดเดียว แล้วก็ลืมๆ ไปว่ามันเกิดอะไรกันแน่ในตอนนั้น

ถ้าถามว่าเหตุการณ์อะไรหรือใครทำให้เกิดการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ ผมคิดว่าเถียงให้โลกแตก ก็ไม่ได้คำตอบหรอก

ผมแอบดีใจนะที่คำถามนี้เป็นคำถามวิชา “สังคมศึกษา” ไม่ใช่ วิชาวิทยาศาสตร์ (เจ้าของภาพบอกว่าเป็นข้อสอบสังคมศึกษา ปี พ.ศ. ๒๕๕๔)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: